GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI SUÇU NEDİR? (TCK m.79)Unsurları, Cezası, Yargılama Süreci ve İnsan Ticareti Suçundan Farkı
- Av. Arb. Servet Aksoy
- 1 gün önce
- 4 dakikada okunur
Göç hareketlerinin artmasıyla birlikte Türk ceza hukukunda göçmen kaçakçılığı suçu son yıllarda en sık karşılaşılan suç tiplerinden biri haline gelmiştir. Özellikle Türkiye’nin coğrafi konumu nedeniyle düzensiz göç hareketlerinin yoğun olması, bu suçla ilgili soruşturma ve davaların da artmasına yol açmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nda göçmen kaçakçılığı suçu TCK m.79’da düzenlenmiştir. Bu suç; yabancı kişilerin hukuka aykırı şekilde ülkeye sokulması, ülkede kalmasının sağlanması veya yurt dışına çıkarılması gibi eylemleri kapsar. Uygulamada çoğu kişi bu suç ile insan ticareti suçunu karıştırmaktadır. Oysa iki suç arasında önemli farklar vardır. Bu yazıda TCK m.79 kapsamında göçmen kaçakçılığı suçunun tanımı, unsurları, cezası, nitelikli halleri ve insan ticareti suçundan farkı ayrıntılı şekilde ele alınacaktır.
Göçmen Kaçakçılığı Suçu Nedir? (TCK m.79)
Türk Ceza Kanunu’nun 79. maddesine göre göçmen kaçakçılığı suçu özetle şu şekilde tanımlanabilir:
Bir yabancının yasadışı şekilde Türkiye’ye sokulması
Bir yabancının yasadışı şekilde Türkiye’den çıkarılması
Bir yabancının Türkiye’de hukuka aykırı şekilde kalmasına imkan sağlanması
Bu eylemlerden herhangi biri maddi menfaat elde etmek amacıyla yapılırsa göçmen kaçakçılığı suçu oluşur. Kanun koyucu bu suçu düzenlerken özellikle organize suç faaliyetlerini, insan hayatını tehlikeye atan kaçak geçiş organizasyonlarını ve yasa dışı göç ağlarını hedef almıştır. Bu nedenle suçun oluşabilmesi için çoğu durumda organize şekilde hareket edilmesi veya bir kazanç elde edilmesi amacı aranır.
Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Kanuni Tanımı
Türk Ceza Kanunu m.79 hükmünün özüne bakıldığında suçun temel unsurları açıkça ortaya çıkmaktadır. Maddeye göre suç;
Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek amacıyla
Bir yabancıyı
ülkeye sokan,
ülkede kalmasına imkan sağlayan,
veya ülke dışına çıkaran kişi tarafından işlenir.
Dolayısıyla bu suç yalnızca fiili taşıma yapan kişiler tarafından değil, organizasyonu kuran, aracı olan, konaklama sağlayan veya geçişi organize eden kişiler tarafından da işlenmiş sayılabilir.
Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Unsurları
Göçmen kaçakçılığı suçunun oluşabilmesi için bazı temel unsurların gerçekleşmesi gerekir.
1. Fail
Bu suç herkes tarafından işlenebilir. Özel bir fail aranmaz.
araç sürücüsü
organizatör
aracı kişi
barınma sağlayan kişi
sahte belge temin eden kişi
gibi birçok kişi suçun faili olabilir.
Uygulamada çoğu zaman örgütlü yapı içinde birden fazla kişi birlikte hareket eder.
2. Mağdur
Suçun mağduru göçmen durumundaki yabancı kişidir. Ancak hukuki anlamda korunmak istenen esas değer devletin göç ve sınır güvenliği politikalarıdır.
Bu nedenle göçmen kişinin rızası bulunsa bile suç oluşur.
3. Fiil (Hareket)
TCK m.79 üç farklı hareketi suç saymaktadır:
Türkiye’ye Yasadışı Sokma
Bir yabancının resmi sınır kapıları dışında ülkeye sokulması veya sahte belgelerle girişinin sağlanması bu kapsamda değerlendirilir.
Türkiye’de Kalmasına İmkan Sağlama
Vizesi bitmiş veya kaçak durumda bulunan yabancıların;
saklanması
barındırılması
çalıştırılması
kaçak şekilde yaşamalarının sağlanması
bu suç kapsamında değerlendirilebilir.
Türkiye’den Yasadışı Çıkarma
Bir yabancının başka bir ülkeye yasa dışı yollarla gönderilmesi de göçmen kaçakçılığı suçunu oluşturur. Özellikle Ege ve Akdeniz üzerinden Avrupa’ya kaçak geçiş organizasyonları bu suç tipinin en sık görülen örnekleridir.
4. Maddi Menfaat Amacı
Göçmen kaçakçılığı suçunun en önemli unsurlarından biri menfaat elde etme amacıdır. Fail; para, mal, ekonomik çıkar elde etmek amacıyla hareket etmelidir. Bu menfaat doğrudan, dolaylı, organizasyon içinde pay alma şeklinde ortaya çıkabilir.
Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Cezası
Türk Ceza Kanunu m.79’a göre göçmen kaçakçılığı suçunun cezası:
5 yıldan 8 yıla kadar hapis
10.000 güne kadar adli para cezasıdır
Adli para cezası ayrıca hükmedilen gün sayısı üzerinden hesaplanır ve oldukça yüksek tutarlara ulaşabilir. Uygulamada mahkemeler çoğu zaman hem hapis hem para cezasına birlikte hükmetmektedir.
Suçun Nitelikli Halleri
Bazı durumlarda göçmen kaçakçılığı suçunun cezası artırılır. Örneğin;
suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi
suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi
göçmenlerin hayatını tehlikeye sokacak şekilde gerçekleştirilmesi
halinde ceza artırılmaktadır. Özellikle denize elverişsiz botlarla yapılan geçiş organizasyonları bu kapsamda ağır ceza sebebi sayılmaktadır.
Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Göçmenin Rızası Önemli midir?
Bu suç tipinin en önemli özelliklerinden biri göçmenin rızasının suçu ortadan kaldırmamasıdır. Yani;
göçmen kişi kendi isteğiyle geçiş yapmak istese bile
kaçak organizasyonu kabul etmiş olsa bile
suç yine oluşur. Çünkü burada korunmak istenen hukuki değer yalnızca kişinin iradesi değil, devletin sınır güvenliği ve kamu düzenidir.
Göçmen Kaçakçılığı ile İnsan Ticareti Arasındaki Fark
Göçmen kaçakçılığı çoğu zaman insan ticareti suçu (TCK m.80) ile karıştırılmaktadır. Ancak bu iki suç arasında önemli farklar vardır.
Göçmen Kaçakçılığı
Amaç kaçak geçişi sağlamaktır
Göçmenin rızası çoğu zaman vardır
Suç geçiş tamamlandığında sona erer
İnsan Ticareti
Amaç insanı sömürmektir
Zorla çalıştırma, fuhuş, organ ticareti gibi durumlar vardır
Mağdurun rızası hukuken geçerli sayılmaz
Bu nedenle insan ticareti suçu çok daha ağır cezalar içeren ayrı bir suç tipidir.
Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Soruşturma ve Yargılama
Bu suç genellikle şu şekilde ortaya çıkar:
sahil güvenlik operasyonları
jandarma veya polis uygulamaları
sınır yakalamaları
göçmen ifadeleri
Soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür. Göçmen kaçakçılığı suçu asliye ceza mahkemesinde, nitelikli hali ağır ceza mahkemelerinde görülür.
Mahkeme sürecinde;
telefon kayıtları
kamera görüntüleri
göçmen ifadeleri
araç ve organizasyon delilleri
önemli rol oynar.
Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Avukatın Önemi
Bu suç türü genellikle;
çok sayıda sanık
çok sayıda mağdur
uluslararası boyut
teknik deliller
içerdiği için karmaşık ceza davaları arasında yer alır. Bu nedenle hem sanıkların savunması hem de mağdur durumundaki göçmenlerin haklarının korunması açısından ceza hukuku alanında uzman bir avukatla hareket edilmesi büyük önem taşır.
Sonuç
Göçmen kaçakçılığı suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 79. maddesinde düzenlenen ve özellikle düzensiz göç hareketleri nedeniyle uygulamada sıkça karşılaşılan ciddi bir suçtur. Bir yabancının;
Türkiye’ye yasadışı şekilde sokulması
Türkiye’de kalmasına imkan sağlanması
Türkiye’den yasadışı şekilde çıkarılması
ve bunun maddi menfaat amacıyla yapılması halinde göçmen kaçakçılığı suçu oluşur.
Bu suçun cezası 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve yüksek miktarda adli para cezasıdır. Suçun örgütlü şekilde işlenmesi veya göçmenlerin hayatını tehlikeye atan yöntemler kullanılması halinde cezalar daha da ağırlaşmaktadır. Bu nedenle hem bireylerin hem de bu alanda faaliyet gösteren kişilerin TCK m.79 hükümlerini ve hukuki sonuçlarını iyi bilmesi büyük önem taşımaktadır.
Yorumlar