HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB) NEDİR?
- Av. Arb. Servet Aksoy
- 1 gün önce
- 3 dakikada okunur
HAGB Ne Zaman Başlar, Denetim Süresi Nasıl İşler, Aynı Anda Birden Fazla Suç İçin HAGB Verilebilir mi?
Ceza yargılamalarında sanıkların en çok karşılaştığı ve en çok merak ettiği konulardan biri hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumudur. Birçok kişi mahkeme kararında “HAGB verildi” ifadesini duyduğunda bunun beraat mı, ceza mı yoksa başka bir hukuki sonuç mu doğurduğunu tam olarak anlayamaz. Oysa HAGB, sanığa ikinci bir şans tanıyan çok önemli bir ceza muhakemesi kurumudur. Belirli şartların gerçekleşmesi halinde mahkeme, verdiği hükmün açıklanmasını belirli bir süre erteleyebilir. Bu süre sorunsuz tamamlanırsa kişi hakkında verilen ceza tamamen ortadan kalkar.
Bu yazıda şu sorulara açık ve anlaşılır cevaplar bulacaksınız:
HAGB nedir?
HAGB kararı ne anlama gelir?
HAGB denetim süresi ne zaman başlar?
Aynı anda birden fazla suç için HAGB verilebilir mi?
HAGB alınca hapse girilir mi?
5 yıllık süre içinde suç işlenirse ne olur?
HAGB NEDİR? (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin sanık hakkında bir mahkûmiyet kararı vermesine rağmen bu hükmün açıklanmasını belirli bir süre için ertelemesidir. Bu kurum Ceza Muhakemesi Kanunu m.231’de düzenlenmiştir. Mahkeme yargılama sonunda sanığın suç işlediğine karar verebilir. Ancak bazı şartlar varsa mahkeme şu yolu seçebilir:
Ceza verilir
Ancak bu ceza açıklanmaz
Dosya denetim süresine bırakılır
Bu nedenle HAGB şu anlama gelir: Sanık hakkında ceza verilmiştir fakat hüküm açıklanmadığı için hukuki sonuç doğurmamaktadır.
HAGB KARARI VERİLİRSE HAPSE GİRİLİR Mİ?
En çok sorulan sorulardan biri budur. Hayır. HAGB kararı verildiğinde:
Ceza infaz edilmez
Hapis cezası yatılmaz
Adli para cezası ödenmez
Çünkü mahkeme verdiği hükmü açıklamamıştır. Ancak bu durum tamamen sorunsuz değildir. Çünkü sanık denetim süresine tabi olur.
HAGB DENETİM SÜRESİ NE KADARDIR?
Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/8'e göre:
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi hâlinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Bu süre, 5 yıldır. Bu süreçte sanığın dikkat etmesi gereken en önemli şey şudur: Kasten yeni bir suç işlememek.
HAGB DENETİM SÜRESİ NE ZAMAN BAŞLAR?
Uygulamada en çok yanlış bilinen konulardan biri budur. Birçok kişi HAGB kararı verildiği anda denetim süresinin başladığını zanneder. Oysa gerçek durum farklıdır.
Denetim süresi, HAGB kararının kesinleşmesi ile başlar. Yani süreç şu şekilde işler:
Mahkeme HAGB kararı verir
Karar kesinleşir
Kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıllık denetim süresi başlar
Bu nedenle kesinleşme tarihi büyük önem taşır.
HAGB KARARI VERİLEN DOSYA KAPANIR MI?
Hayır. HAGB verilen dosya tamamen kapanmış sayılmaz. Dosya askıda kalır ve denetim süresi boyunca devam eder. 5 yıllık süre sonunda yeni bir kasten suç işlenmezse ve denetim şartlarına uyulursa mahkeme şu kararı verir: DAVANIN DÜŞMESİ
Bu durumda:
Verilen ceza ortadan kalkar
Mahkûmiyet doğmaz
Dosya tamamen kapanır
5 YILLIK SÜRE İÇİNDE SUÇ İŞLENİRSE NE OLUR?
Eğer denetim süresi içinde sanık, kasten yeni bir suç işlerse mahkeme daha önce açıklanmayan hükmü açıklar. Yani kişi artık gerçek anlamda mahkûm edilmiş olur ve ceza infaz edilir. Bu nedenle denetim süresi son derece kritik bir dönemdir.
AYNI ANDA BİRDEN FAZLA SUÇ İÇİN HAGB VERİLEBİLİR Mİ?
Bu konu uygulamada sıkça tartışılır. Cevap: Evet, verilebilir. Çünkü HAGB denetim süresi, kararın kesinleşmesi ile başlar. Dolayısıyla şu durum mümkündür:
Birden fazla dosyada yargılama devam eder
Mahkemeler farklı zamanlarda HAGB kararı verir
Bu kararlar henüz kesinleşmemiştir
Bu durumda denetim süresi başlamamıştır. Bu nedenle aynı kişi hakkında aynı anda birden fazla suç için HAGB kararı verilebilir. Ancak önemli nokta şudur:
Bir HAGB kararı kesinleşip 5 yıllık süre başladıktan sonra yeni bir suç işlenirse bu durum ciddi sonuçlar doğurur.
HAGB KARARI SABIKA KAYDINA İŞLER Mİ?
HAGB kararları, adli sicil kaydına işlenmez. Ancak bu kararlar tamamen görünmez değildir. HAGB kararları, adli sicil arşivinde saklanır. Bu kayıtlara yalnızca mahkemeler, savcılıklar erişebilir. Vatandaşın aldığı normal sabıka kaydında görünmez.
HAGB KARARININ ŞARTLARI NELERDİR?
Mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için bazı şartlar gerekir. Başlıca şartlar şunlardır:
Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az hapis olmalıdır
Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır
Mahkeme sanığın tekrar suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır
Mağdurun zararı varsa giderilmiş olmalıdır
Sanık HAGB kararını kabul etmelidir
Bu şartlar yoksa HAGB uygulanmaz.
HAGB SANIK İÇİN AVANTAJLI MIDIR?
Çoğu durumda evet. Çünkü:
Ceza infaz edilmez
Sabıka oluşmaz
5 yıl sorunsuz geçerse dava tamamen düşer
Bu nedenle uygulamada HAGB: “ikinci bir şans” olarak değerlendirilir.
SONUÇ: HAGB SANIK İÇİN BİR FIRSAT AMA AYNI ZAMANDA RİSKLİ BİR SÜREÇTİR
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, ceza hukukunda sanıklara önemli bir fırsat tanır. Mahkeme tarafından verilen ceza hemen uygulanmaz ve sanığa belirli bir süre içinde kendisini ispat etme imkânı verilir. Ancak unutulmamalıdır ki:
Denetim süresi kararın kesinleşmesi ile başlar
Süre 5 yıldır
Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmemesi gerekir
Aksi halde açıklanmayan hüküm açıklanır ve ceza infaz edilir. Bu nedenle HAGB kararı verilen kişiler için denetim süresi son derece kritik bir dönemdir.
Yorumlar