ARAÇ SATIŞINDA KİLOMETRE (KM) VERİSİNİN DÜŞÜRÜLMESİ NEDENİYLE DAVA VE TAZMİNAT

Araç satışında sıkça başvurulan hilelerden biri toplam kilometre verisinin düşürülmesidir. Bu durumda alıcının satıcıdan tüketici hukukundan doğan dava ve taleplerinin yanında tazminat talep etme hakkı da bulunmaktadır.

---

---

Araç alım satımında karşılaşılan hileli hareketlerin başında aracın kilometre verisinin düşürülmesi gelmektedir. Bu yol ile satıcı, satmakta olduğu aracı olduğundan daha değerli göstermekte ve haksız kazanç elde etmektedir. Alıcı taraf için satın aldığı araçta beklediği ve vaat edilen özelliklerin eksik ya da hiç bulunmama durumu söz konusudur. Bu durumda hukuken satılan mal "ayıplı mal" olarak nitelendirilecektir.

Söz konusu hukuki uyuşmazlıkta, satıcının araç satışını meslek edinip edinmediğine göre görevli mahkeme belirlenmektedir. Satıcı araç satışını meslek edinen, oto galerici diye tabir edilen kişilerden ise bu durumda tüketici hukuku uygulanacak ve görevli mahkeme Tüketici Mahkemesi olacaktır. Satıcının araç satışını meslek edinen kişilerden olmaması durumunda ise genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olacaktır.

Ayıplı mala ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olması halinde ayıptan doğan sorumluluk Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre 2 sene, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olması halinde ise Türk Borçlar Kanununa göre yine 2 senedir. Bu 2 yıllık sürenin başlangıcı satışın gerçekleştiği tarihtir. Fakat istisnai olarak "gizli ayıplı mal" söz konusu ise zamanaşımı süresi söz konusu olmayacaktır.

Gizli ayıp, ilk bakışta fark edilemeyen, sonradan yapılacak detaylı bir muayene ile anlaşılan ayıplardır. Bu tür ayıplar genelde malın yapısıyla ilgili olan ve kullanılmasıyla anlaşılan ayıplardır. Durumun gerekli kıldığı muayene ile anlaşılamayan ayıplar, gizli ayıptır. Alıcının gizli ayıpları araştırma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak gizli ayıp ortaya çıkar çıkmaz bu durumu satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Aracın kilometre verisinin değiştirilmesi, ilk başta fark edilemeyen ve sonradan yapılacak detaylı bir muayene ile anlaşılabilecek bir ayıp olması nedeniyle gizli ayıp olarak kabul edilmektedir.

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda, TKHK m. 11 gereği, tüketici aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

• a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme (Sözleşmeden dönme bedelin iadesini de içerir),

• b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,

• c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,

• ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme,

İşbu seçimlik haklar tüketiciye tanınan haklar olup, satıcı tüketicinin seçimini ve talebini yerine getirmek durumundadır. Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. yukarıdaki hakların yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat ettiği takdirde sorumlu tutulmaz. Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır. Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Ancak, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği eki listede yer alan mallara ilişkin, tüketicinin ücretsiz onarım talebi, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi (20 gün) içinde yerine getirilir. Aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden yapılan indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir.

Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir. Tüketici, malı satın alması nedeniyle uğradığı bir zararı ispat edebildiği ölçüde, bu zararın tazminat olarak giderilmesini talep edebilecektir.