Tahliye Sonrası Evde Kalan Eşyalar Ne Olur? Yediemin Masrafları ve Kiracıdan Tahsil
Yazar: Av. Arb. Servet AKSOY
Kiracı icra yoluyla tahliye edilmiş, anahtar ev sahibine teslim edilmiştir. Ancak içeride koltuklar, beyaz eşyalar, kişisel eşyalar veya işyerine ait malzemeler kalmıştır. Ev sahibi bu kez nakliye ve depo faturalarıyla karşılaşır. Kiracının eşyalarını almaması, tahliye gerçekleştiği hâlde yeni bir masraf sorunu doğurabilir.
Tahliye sonrası kalan eşyalar kendiliğinden ev sahibinin olmaz ve sırf alınmadıkları için çöpe atılamaz. İcra ve İflas Kanunu, eşyanın teslimini ve gerektiğinde muhafazasını düzenler. Muhafaza gideri başlangıçta ev sahibi tarafından karşılanabilse de kanuni gider sorumluluğu kural olarak kiracıya aittir. Eşyalar alınmazsa icra mahkemesi kararıyla satış süreci işletilebilir.
Peki masrafları geri almak için yeniden dava açmak gerekir mi? Eşyalar depoda en fazla kaç gün tutulabilir? Depo ücreti eşyanın değerini aşarsa ne olur? Bu rehber, icra müdürlüğünce gerçekleştirilen tahliye sonrasında kalan eşyalar bakımından uygulanacak yolu açıklamaktadır. Kiracının anahtarı kendi isteğiyle bırakıp gittiği durumlarda ise aynı işlemlerin otomatik olarak uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Tahliye sonrası kalan eşyalar hakkında kısa cevaplar
Merak edilen konu | Uygulanacak temel kural |
Eşyalar doğrudan çöpe atılabilir mi? | Tahliye ve eşyaların alınmaması, tek başına atma yetkisi vermez. |
Her durumda yediemin deposu gerekir mi? | Hayır. Önce kiracıya veya kanunda belirtilen kişilere teslim değerlendirilir. |
Nakliye ve muhafaza giderini kim öder? | Gereken avansı alacaklı öder; kanuni gider sorumluluğu kural olarak borçludadır. |
Masraflar için mutlaka yeni dava gerekir mi? | Usulüne uygun takip giderleri mevcut icra dosyasında tahsil edilebilir. |
Kanundaki 5 ve 30 gün neyi ifade eder? | Tebligat üzerine eşyanın alınması ve giderin ödenmesiyle ilgili sürelerdir. |
Süre dolunca eşya otomatik satılır mı? | Hayır. Satışın icra sürecinde ve icra mahkemesi kararıyla yürütülmesi gerekir. |
Kiracının evde bıraktığı eşyalar ev sahibinin olur mu?
Bir taşınmazın tahliye edilmesi, içindeki taşınırların mülkiyetini ev sahibine geçirmez. Kiraya veren evini geri alır; kiracıya veya üçüncü kişilere ait eşya üzerinde kendiliğinden tasarruf yetkisi kazanmaz.
Kiracının telefonlara cevap vermemesi, aylarca eşyalarını almaması veya kira borcunun bulunması da tek başına eşyaların sahiplenilmesine yeterli değildir. Eşyanın terk edildiği iddiası, yalnızca eşyanın evde kalmasından hareketle kabul edilemez.
Bu nedenle eşyaları satmak, başkasına vermek, kullanmak veya sokağa bırakmak yerine teslim ve muhafaza işlemleri icra dosyasında kayıt altına alınmalıdır. Yetkisiz tasarruf, eşyanın bedeline ve zarara ilişkin tazminat talepleri doğurabilir. Somut fiilin niteliğine göre ceza hukuku yönünden de ayrıca değerlendirme yapılabilir.
Ev sahibinin alacaklı olması, kiracının eşyalarını kendi kararıyla paraya çevirme hakkı vermez.
Tahliye edilen kiracının eşyaları kime teslim edilir?
İİK m.26/4, taşınmazda kalan ve ilamın kapsamında bulunmayan eşyalar için bir teslim sırası öngörür. Önce tahliyede hazır bulunan kiracıya teslim yapılır. Kiracı hazır değilse vekiline, ailesi halkından veya çalışanlarından ergin bir kişiye teslim imkânı değerlendirilir. Bunlardan hiçbiri bulunmazsa eşya güvenli bir yerde ya da alacaklının elinde muhafaza ettirilir. [1]
Dolayısıyla her tahliyede mutlaka ücretli bir yediemin deposu tutulması gerektiği düşüncesi doğru değildir. Bununla birlikte eşyanın nerede, kimin sorumluluğunda ve hangi koşullarla saklanacağı ev sahibinin tek taraflı seçimine bırakılamaz; icra müdürlüğünün işlemiyle belirlenmelidir.
Kiralanan taşınmazların ilamsız tahliyesinde de İİK m.273/2, kiralayana ait olmayan eşya hakkında 26. maddenin kıyasen uygulanmasını düzenler.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 07.04.2016 tarihli, 2015/33064 E., 2016/10386 K. sayılı kararında bu teslim sırası ve icra müdürünün görevi ele alınmıştır. Tahliye edilen yerin bir yediemin deposu olduğu somut olayda, üçüncü kişilere ait malların alacaklının belirlediği kişiye bırakılması da hukuka uygun bulunmamıştır. Karar, eşyanın muhafazasının resmî işlemle yürütülmesi gerektiğini göstermektedir. [2]
Evde eşya bulunması icra yoluyla tahliyeyi engeller mi?
Taşınmazda eşya bulunması, gerekli koşulları oluşmuş tahliyeyi tek başına engellemez. Eşyaların akıbeti kanundaki teslim ve muhafaza usulüyle çözülür.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 14.12.2015 tarihli, 2015/21085 E., 2015/31536 K. sayılı kararı bu açıdan önemlidir. İhaleyle satın alınan taşınmazın teslimine ilişkin olayda, içeride eşya bulunmasının tahliyeye engel olmadığı belirtilmiş; İİK m.26/4'ün kıyasen uygulanması gerektiği kabul edilmiştir. [3]
Bu kararın konusu kira sözleşmesine dayanan sıradan bir konut tahliyesi değildir. Ancak eşya bulunması ile taşınmazın tesliminin birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koyması bakımından yol göstericidir.
Tahliye tutanağında hangi eşyaların çıkarıldığı, kimlere teslim edildiği ve taşınmazın hangi tarihte alacaklıya bırakıldığı açıkça gösterilmelidir.
Tahliye ve yediemin masraflarını kim öder?
Masraf konusunda parayı başlangıçta ödeyen kişi ile giderin nihai sorumlusu farklı olabilir. İİK m.26/4, gerekli muhafaza masrafının ileride borçluya ödetilmek üzere alacaklıdan peşin alınmasını öngörür. İİK m.59 da takip giderlerinin borçluya ait olduğunu, istenen işlemin masrafının alacaklı tarafından avans olarak karşılanacağını düzenler. [1]
Bu kapsamda tahliye için gerekli ve belgelendirilebilir nitelikteki giderler gündeme gelebilir:
Eşyaların taşınması için nakliye ve hamaliye gideri.
İşlemin yapılabilmesi için gerekli çilingir gideri.
Uygun muhafaza ve yediemin gideri.
Eşyaların teslimine ilişkin tebligat giderleri.
Gerekli değerleme, bilirkişi ve satış giderleri.
Her faturanın, içeriği incelenmeden kiracıya yükletileceği söylenemez. Giderin tahliyeyle bağlantısı, gerekliliği, miktarı ve gerçekten yapılıp yapılmadığı değerlendirilir.
Örneğin tahliye için gerekli tek nakliye işlemine ait belge ile tahliyeden bağımsız yapılan bir ev tadilatının faturası aynı nitelikte değildir. Ev sahibi masraf belgelerini toplarken hangi ödemenin hangi işlem için yapıldığını da açıklayabilmelidir.
Yediemin ve nakliye masrafları kiracıdan nasıl tahsil edilir?
İcra dosyasının usulüne uygun gideri niteliğindeki tahliye, nakliye ve muhafaza masrafları için kural olarak ayrıca alacak davası açmak gerekmez. İİK m.15, aksi düzenlenmedikçe harç ve masrafların borçluya ait olduğunu ve ayrıca hüküm ve takip gerekmeksizin tahsilini öngörür. İİK m.59 da bu sistemin avans ve gider sorumluluğu yönünü tamamlar. [1]
Uygulamada izlenebilecek yol şöyledir:
Belgeler mevcut icra dosyasına sunulur. Tahliye tutanağı, nakliye faturası, depo teslim belgesi, muhafaza hesabı ve ödeme dekontları bir araya getirilir.
Giderlerin dosya hesabına alınması istenir. Hangi kalemin hangi döneme ait olduğu ve alacaklı tarafından ne kadar ödendiği açıkça belirtilir.
Gerekirse miktar incelemesi yapılır. Hesap veya ücret uyuşmazlığı varsa bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.
Borçluya gerekli masraf bildirimi ve tahsil işlemleri yürütülür. Ödeme yapılmazsa mevcut dosyada uygulanabilecek haciz ve tahsil işlemleri değerlendirilir.
Eşyalar alınmıyorsa satış yolu da işletilir. Masraf tahsili talebi, eşyanın depoda beklemesi sorununu tek başına çözmez.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 20.03.2019 tarihli, 2018/5975 E., 2019/4871 K. sayılı kararında, ilamın uygulanması için yapılan giderlerin belirlenmesi ve aynı dosyada tahsili ele alınmıştır. Kararda, yalnızca yediemin ücretinin değil diğer tahliye giderlerinin de hesaplanması gerektiği vurgulanmıştır. İnceleme İİK m.30 çerçevesindedir; bu karardan, m.26 kapsamındaki muhafaza avansının her durumda ödenmeyebileceği sonucu çıkarılamaz. [4]
Hangi talepler mevcut dosya giderinden ayrılır?
Kiralanana verilen zarar, bağımsız bir kira kaybı iddiası veya icra işlemi dışında kurulan özel depo sözleşmesinden doğan uyuşmazlık, sırf tahliye sonrasında ortaya çıktı diye otomatik olarak takip gideri sayılamaz.
Kira ilişkisinden kaynaklanan ayrı bir alacak veya tazminat davası gerekiyorsa HMK m.4/1-a uyarınca sulh hukuk mahkemesinin görevi ve 6325 sayılı Kanun m.18/B kapsamında dava şartı arabuluculuk değerlendirilir. Mevcut icra dosyasındaki masraf talebi ile icra işlemine karşı şikâyet, bu ayrı davayla karıştırılmamalıdır. [5]
Kiracının eşyaları yediemin deposunda ne kadar bekler?
İİK m.26/4'te, bütün tahliye eşyaları için geçerli bir “en fazla altı ay” veya “bir yıl sonra atılır” kuralı bulunmaz. Kanun, icra dairesince hemen yapılacak tebligat üzerine kiracının durumuna göre iki süre belirler:
Borçlunun durumu | Kanundaki süre |
Eşyanın bulunduğu mahalde bulunması | 5 gün |
Eşyanın bulunduğu mahalde bulunmaması | 30 gün |
Kanundaki ölçüt, borçlunun eşyanın bulunduğu mahalde olup olmamasıdır. Bu ayrım, her olayda yalnızca nüfusa kayıtlı olunan il veya eski kira adresi üzerinden açıklanamaz. Dosyadaki adres ve tebligat koşulları incelenmelidir.
Süreler depo giriş tarihinden kendiliğinden başlatılmamalıdır; kanunun öngördüğü tebligat esas alınır. Gün hesabında İİK m.19 dikkate alınır.
Buradaki 5 ve 30 gün, eşyanın toplam muhafaza süresi veya imha süresi değildir. Kiracının eşyayı almaktan ya da gideri ödemekten kaçınması hâlinde satış mekanizmasının işletilmesiyle ilgilidir. Kanun ayrıca lüzum görülmesi durumunu da düzenler. [1]
Kiracı eşyalarını almazsa satılabilir mi?
Evet. Ancak satışı ev sahibi kendi başına yapamaz. İİK m.26/4 kapsamında şartları oluştuğunda, icra müdürü icra mahkemesinin kararıyla eşyaları sattırarak satış bedelinden masrafları karşılar. Masraflardan artan tutar, kanunda belirtilen nitelikteki bankaya borçlu adına yatırılır. [1]
Bu nedenle dosyada yalnızca “kiracı eşyalarını almadı” denilmesiyle yetinilmemelidir. Muhafaza yerinin ve güncel hesabın belirlenmesi, gerekli tebligatların tamamlanması, satış için icra mahkemesi kararının alınmasına yönelik işlemlerin başlatılması istenmelidir.
Satışın biçimi, değerleme ve diğer işlemler eşyanın niteliği ile dosyanın durumuna göre icra organlarınca yürütülür. Üçüncü kişilere ait olduğu ileri sürülen mallar ve kişisel belgeler gibi özel nitelikli içerikler ayrıca ele alınmalıdır. Kiracıya gönderilen özel bir mesaj veya noter ihtarnamesi, icra mahkemesinin satış kararının yerine geçmez.
Ev sahibi sonsuza kadar depo ücreti ödemek zorunda mı?
Kanun, kiracının eşyalarını almaması karşısında ev sahibini yalnızca beklemek zorunda bırakmaz; teslim gerçekleşmediğinde satış yoluyla muhafazanın sonlandırılmasına imkân tanır.
Buna karşılık 30 günün dolmasıyla ev sahibinin bütün ödeme ve muhafaza sorumluluğu kendiliğinden sona ermez. Satış kararı alınmadan, eşya teslim edilmeden veya muhafaza ilişkisi usulünce sonlandırılmadan yalnızca ödeme yapmayı bırakmak yeni uyuşmazlıklar yaratabilir. Ev sahibi açısından doğru yaklaşım, depolama giderleri birikmeden şu konuları birlikte takip etmektir:
Eşyaların alınmasına ilişkin tebligat yapıldı mı?
Gider hesabı belgeleriyle dosyaya sunuldu mu?
Kiracıdan tahsil işlemleri istendi mi?
Şartları oluştuğunda satış için gereken karar talep edildi mi?
Satış veya teslim sonunda depo hesabı ve muhafaza kaydı kapatıldı mı?
Hukuken masrafın kiracıya ait olması, kiracının ödeme gücü yoksa paranın hemen geri alınabileceği anlamına gelmez. Bu yüzden dosyanın takipsiz bırakılmaması, hem giderin büyümesini önlemek hem de tahsil ihtimalini korumak bakımından önemlidir.
Eşyaların değeri depo masrafını karşılamazsa ne olur?
Kullanılmış ev eşyalarının satış değeri, nakliye ve aylarca biriken muhafaza ücretinden düşük kalabilir. Satış bedelinin yetersiz olması, belgeli ve hukuken borçluya yükletilebilen bakiye giderin kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bakiye tutarın dosya hesabında belirlenmesi ve borçluya karşı tahsili değerlendirilir.
Bununla birlikte kiracının haczedilebilir malı veya geliri bulunmaması fiilî bir tahsil sorunu yaratabilir. Satış imkânı, yapılan her ödemenin tamamının geri alınacağı garantisi değildir.
Eşyanın ekonomik değeri bulunmadığı, bozulduğu veya satışın sonuç vermediği durumlarda da ev sahibi kendi başına imha kararı almamalıdır. Eşyanın durumu ve biriken giderler tutanak ve gerektiğinde uzman incelemesiyle ortaya konularak icra müdürlüğünden somut işlem kararı istenmelidir. Gerekli mahkeme denetimi bu işlem üzerinden yürütülür. Özellikle değer düşükse aylarca beklemek yerine erken değerleme ve işlem talebi, gider yönetimini kolaylaştırır.
Depo işletmesi ücreti doğrudan ev sahibinden isteyebilir mi?
Bu sorunun cevabı, eşyanın hangi icra işlemiyle teslim edildiğine, tutanağa, depo ilişkisinin niteliğine ve imzalanmış bir ücret taahhüdü bulunup bulunmadığına göre değişebilir.
Kiracının kanuni gider sorumluluğu ile ev sahibinin depo işletmesine karşı üstlendiği özel bir sözleşme borcu ayrı konulardır. “Sonunda kiracı ödeyecek” düşüncesiyle tutarı, dönemi ve sona erme koşulları belirsiz belgeler imzalanmamalıdır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 25.09.2023 tarihli, 2022/13207 E., 2023/5315 K. sayılı kararında, yedieminin tahliye dosyasında alacaklının mallarına doğrudan haciz konulması talebinin reddi onanmıştır. İİK m.88/6 ve satış bedelinden ödeme meselesi çerçevesindeki bu karar, depo işletmesinin her durumda ev sahibinden hiçbir talepte bulunamayacağı şeklinde genelleştirilemez. [6]
Ücretin denetiminde uygulanacak tarife ve kurallar da somut muhafaza ilişkisinin kapsamına göre belirlenmelidir. Hacizli mallara ilişkin bir tarifenin bütün tahliye eşyalarına aynı şekilde uygulanacağı peşinen kabul edilmemelidir.
İcra müdürlüğü satış veya masraf talebini reddederse ne yapılır?
Ret kararının gerekçesine göre İİK m.16 kapsamında icra hukuk mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir.
Kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan icra işlemleri bakımından genel şikâyet süresi, işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gündür. Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması için kanunda süresiz şikâyet düzenlenmiştir. [1]
Ancak bir dosyadaki her ret kararının mutlaka süresiz şikâyete tabi olduğu varsayılmamalıdır. Kararın niteliği incelenmeli, öğrenme tarihi kaydedilmeli ve başvuru geciktirilmemelidir.
İcra müdürlüğüne sunulan taleplerin yazılı olması, eklerin dosyaya alınması ve verilen kararın temin edilmesi, mahkeme denetimi için sağlam bir kayıt oluşturur.
Tahliye günü ve sonrasında hangi belgeler saklanmalı?
Masrafın geri alınması ve eşyanın eksik ya da hasarlı teslim edildiği iddialarının karşılanması için belge düzeni önem taşır.
Tahliye günü: Ayrıntılı eşya listesi, mevcut durumun fotoğrafları, tahliye tutanağı, nakliyeci bilgileri ve teslim belgesi saklanmalıdır. Fotoğraflar resmî tutanağın yerine geçmez; onu destekler.
Depoya teslimde: Eşyaların kime, hangi adrese, hangi tarihte bırakıldığı ve muhafaza ücretinin hangi esasla hesaplanacağı belirlenmelidir. Mümkünse eşya listesi ile depo teslim listesi karşılaştırılmalıdır.
Sonraki süreçte: Faturalar, banka dekontları, tebligat evrakı, satış talepleri ve müdürlük kararları birlikte tutulmalıdır. Yeni dönem ücretleri eski hesapla karıştırılmadan gösterilmelidir.
Teslim veya satış sonunda: Eşyayı teslim alan kişi, teslim tarihi ve son muhafaza hesabı kayıt altına alınmalıdır. Depo ilişkisinin fiilen devam ettiği bir durumun yalnızca dosya üzerinde kapanmış görünmesi yeni ücret tartışmasına yol açabilir.
Örnek olay üzerinden masraf hesabı ve izlenecek yol
Bir konutun icra yoluyla tahliyesinde ev sahibinin 18.000 TL nakliye ve hamaliye, aylık 4.000 TL muhafaza gideri ödediğini düşünelim. Kiracı iki ay boyunca eşyalarını almamıştır. İlk iki aylık nakliye ve depo ödemesi toplamı 26.000 TL olur. Bu rakamlar yalnızca örnektir; resmî tarife veya 2026 yılı piyasa bedeli değildir.
Ev sahibi, gider belgelerini icra dosyasına sunarak takip gideri hesabına alınmasını ve kiracıdan tahsilini isteyebilir. Eşyanın teslimine ilişkin tebligat ve satış şartları da aynı zamanda kontrol edilmelidir.
Eşyalar ileride örneğin 15.000 TL'ye satılırsa bu tutar, satış aşamasındaki gerekli giderler ve dosyadaki ödeme düzeni gözetilerek hesaba katılır. Hesap yalnızca ilk iki aylık giderden satış bedelini çıkarmakla tamamlanmaz; sonraki muhafaza ve satış giderleri de belirlenir.
Bu örnek, depo masrafını geri istemek kadar muhafazanın ne zaman ve nasıl sona ereceğini takip etmenin de gerekli olduğunu gösterir.
Kiracı eşyalarını geri almak istiyorsa ne yapmalı?
Tahliye edilen kiracı öncelikle icra dosyasından eşya listesini, muhafaza adresini ve gider hesabını öğrenmelidir. Teslim işlemi dosyayla bağlantılı ve tutanaklı yürütülmelidir.
Kiracının ödemediği kira borcu ile eşyanın taşınması ve muhafazası gideri farklı kalemlerdir. Eşyanın teslimi konusunda bütün kira borçlarının ödenmesini otomatik şart hâline getirmek veya kiracının her türlü gider talebini incelemeden kabul etmesini beklemek doğru değildir.
Giderin miktarına veya icra işleminin usulüne itirazı olan kiracı, ilgili şikâyet ve başvuru yollarını süresinde değerlendirmelidir. Depo işletmesiyle yapılan görüşmeler, icra dosyasındaki sürelerin ayrıca izlenmesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
İzmir'de tahliye sonrası eşya ve masraf uyuşmazlıkları
Tahliye sonrası dosya incelemesinde yalnızca tahliye kararına bakılması yeterli olmaz. Eşya listesi, muhafaza işlemi, tebligatlar, depo hesabı ve satış için yapılan başvurular birlikte değerlendirilmelidir.
İzmir'de kiracı tahliyesi, yediemin giderleri ve tahliye masraflarının kiracıdan tahsili konusunda hukuki destek alınırken bu belgelerin hazır bulunması, izlenecek yolun somutlaştırılmasını sağlar. Av. Servet AKSOY tarafından kira ve icra süreçlerine ilişkin hukuki hizmetler, dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir.
Hukuki dayanaklar ve karar künyeleri
Metindeki kanun hükümleri ve kararlar aşağıdaki kaynaklardan kontrol edilebilir. İçtihatların sonuçları, ilgili somut olayın sınırları gözetilerek açıklanmıştır.
[1] 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.15, 16, 19, 26/4, 59 ve 273/2. Adalet Bakanlığı güncel mevzuat kaydı. İlgili hükümlerin yer aldığı resmî kurum PDF metni.
[2] Yargıtay 12. HD, 07.04.2016, 2015/33064 E., 2016/10386 K.: Teslim sırası ve muhafaza işlemi. Kararın tam metni.
[3] Yargıtay 12. HD, 14.12.2015, 2015/21085 E., 2015/31536 K.: Eşyanın tahliyeye etkisi ve m.26/4'ün kıyasen uygulanması. Kararın tam metni.
[4] Yargıtay 12. HD, 20.03.2019, 2018/5975 E., 2019/4871 K.: İlamın uygulanması giderlerinin belirlenmesi ve tahsili. Kararın tam metni.
[5] 6100 sayılı HMK m.4/1-a ve 6325 sayılı Kanun m.18/B: Ayrı kira uyuşmazlıklarında görev ve dava şartı arabuluculuk. HMK resmî kaydı. Arabuluculuk Kanunu resmî kaydı.
[6] Yargıtay 12. HD, 25.09.2023, 2022/13207 E., 2023/5315 K.: Yedieminin tahliye dosyasında alacaklının mallarına haciz talebi. Kararın tam metni.
Yorumlar