İŞE İADE DAVASI | ŞARTLAR, SÜRELER VE TAZMİNAT

İş sözleşmesi feshedilen birçok çalışanın aklına gelen ilk soru şudur: “Haksız yere işten çıkarıldım, işe geri dönebilir miyim? Hak edişlerim ve tazminatım var mı?” Bu noktada hukukumuzda işçiye sunulan imkan işe iade davasıdır. İşe iade davası; işten çıkarılan işçinin, tekrar işine dönmesini sağlamak ve tazminatlarını alabilmek amacıyla açtığı davadır. Bu yazımızda; işe iade davasının şartlarını, süresini, nasıl açıldığını ve hangi tazminatların alınabileceğini sade bir dille anlatıyoruz.

---

---

İŞE İADE DAVASI NEDİR?

İşe iade davası; işveren tarafından bir sebep gösterilmeden veya geçerli bir sebep olmadan işten çıkarılan işçinin, Mahkeme kararıyla yeniden işe başlatılmasını talep ettiği davadır. İş Mahkemesi, feshin geçersiz olduğuna karar verirse işveren işçiyi işe başlatmak zorunda olup, şartlara göre aşağıda açıklanacak tazminatları ödeme yükümlülüğüne girer. İşe iade davası özünde feshin geçersizliğine ilişkin bir tespit davasıdır.

İŞE İADE DAVASI ŞARTLARI NELERDİR?

İşe iade davası açılabilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• İşyerinde en az 30 işçi çalışması

• İşçinin en az 6 aylık kıdemi olması

• İşçinin işverenin temsilcisi ya da vekili olmaması

• İşçinin belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması

• İşveren tarafından yapılan feshin geçerli bir sebebe dayanmaması

HANGİ FESİHLERDE İŞE İADE DAVASI AÇILIR?

İşe iade davası genellikle şu durumlarda açılır:

• Performans düşüklüğü bahanesiyle işten çıkarma

• Keyfi işten çıkarma

• Sendikal nedenle fesih

• Hamilelik nedeniyle işten çıkarma

• Hastalık nedeniyle fesih

• Savunma alınmadan yapılan fesih

• Usulsüz tutanaklarla işten çıkarma

  
  

İŞE İADE DAVASI SÜRESİ (HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE)

İşe iade davası için kanunumuzda düzenlenen süreler oldukça önemli ve kısadır. Söz konusu süreler, hak düşürücü nitelikte olup süresinde hukuki sürecin başlatılmaması geri dönülemez zarara sebebiyet vermektedir.

İş Kanunu 20. madde düzenlemesine göre; iş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir.

⚠️Fesih bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde arabuluculuğa başvurulmalı ve arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iki hafta içerisinde dava açılmalıdır. Süre kaçırılırsa işe iade hakkı tamamen kaybedilir.

İŞE İADE DAVASI NASIL AÇILIR?

İzlenecek yol şöyledir:

1️⃣Arabuluculuk bürosuna başvuru. 2️⃣Arabuluculuk süreci ve toplantılar. 3️⃣Anlaşma sağlanamazsa İş Mahkemesinde dava açılması.

İş Mahkemesi tarafından işverenin feshinde sebep gösterilmediğine veya feshin geçersizliğine karar verilmesi durumunda dava kabul edilir ve işe iade kararı çıkar.

İŞE İADE DAVASINI KAZANAN İŞÇİ NE ALIR?(TAZMİNATLAR)

İşe iade davasının kazanılması ile birlikte işçi iki farklı tazminat kalemine hak kazanır. İş Kanunu 21. madde düzenlemesine göre; işverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur... Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.

• BOŞTA GEÇEN SÜRE ÜCRETİ

İşçi en fazla 4 aylık ücretini alır.

• İŞE BAŞLATMAMA TAZMİNATI

İşveren işçiyi işe başlatmazsa mahkeme kararına göre 4 ila 8 aylık ücret tutarında tazminat öder.

İŞÇİ İŞE BAŞLAMAK ZORUNDA MI?

İşe iade kararının verilmesiyle birlikte işçi on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.

⚠️İşçi, işe başlamak için başvuru yapmaması durumunda boşta geçen sürelere ilişkin tazminat ve işe başlatmama tazminatına hak kazanamaz.

⚠️İşçi işe başlamak için başvuru yapar, işveren işe başlatmazsa boşta geçen sürelere ilişkin tazminat ve işe başlatmama tazminatı işçiye ödenir.

⚠️İşçi işe başlamak için başvuru yapar, işveren işe başlatırsa bu durumda yalnızca boşta geçen sürelere ilişkin tazminat ödenir. İşçinin çalışmadığı dönemde iş akdi sona ermemiştir, askıda kalmış sayılır.

EN SIK SORULAN SORULAR

❓ İşe iade davası kaç ay sürer?

Ortalama 6 – 12 ay arası sürmektedir.

❓ Arabulucuya gitmeden dava açılır mı?

Hayır. Zorunlu arabuluculuk dava şartıdır.

❓ Deneme süresinde işe iade davası açılır mı?

Genellikle hayır. Deneme süresinde fesihte işe iade olmaz.

❓ Haklı nedenle fesihte işe iade olur mu?

İşveren tarafından Haklı fesih yapılmışsa işe iade olmaz.

İŞE İADE DAVASINDA ZAMANAŞIMI VAR MI?

İşe iade davasında zamanaşımı değil hak düşürücü süre vardır. Fesih bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde arabuluculuğa başvurulmalı ve arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iki hafta içerisinde dava açılmalıdır. Süre kaçırılırsa işe iade hakkı tamamen kaybedilir.

SONUÇ

İşe iade davası, işçinin keyfi işten çıkarılmasına karşı en güçlü hukuki yoldur. İşe iade davasının açılabilmesi için yukarıda sayılan şartların birlikte bulunması gerekmektedir. İşe iade davası için süreler çok kısa olduğu için hak kaybı riski yüksektir. Bu nedenle işten çıkarılan işçinin vakit kaybetmeden iş hukuku uzmanı bir avukattan hukuki destek alması büyük önem taşır.