İŞÇİLİK ALACAKLARI NASIL HESAPLANIR?

İŞÇİLİK ALACAKLARI NASIL HESAPLANIR?

(Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, Fazla Mesai, Yıllık İzin ve Diğer Haklar)

İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıkların en başta gelen konusu işçilik alacaklarıdır. Çalışanın işten ayrılması veya çıkarılması halinde; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti ve diğer işçilik alacaklarına hak kazanma durumu ve bu alacakların nasıl hesaplanacağı gündeme gelir.

Peki işçilik alacakları nasıl hesaplanır? Bu yazımızda tüm kalemleri tek tek, sade bir dille ve örneklerle anlatıyoruz.

---

---

İŞÇİLİK ALACAKLARI NELERDİR?

İşçilik alacakları şunlardır:

• Kıdem tazminatı

• İhbar tazminatı

• Fazla mesai ücreti

• Yıllık izin ücreti

• Ulusal bayram ve genel tatil ücreti

• Hafta tatili ücreti

• Asgari geçim indirimi (AGİ – eski dönemler için)

• Eksik ödenen maaş alacakları

1. KIDEM TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?

Kıdem tazminatı şartları:

• Aynı işverenin yanında kesintisiz olarak en az 1 yıl çalışmış olmak

• İş sözleşmesinin

  • İşveren tarafından haksız feshi,

  • Haklı nedenle işçi tarafından feshi,

  • Emeklilik,

  • Askerlik,

  • Kadının evlilik nedeniyle ayrılması (1 yıl içinde),

  • Ölüm

    gibi hallerle sona ermesi gerekir.

    
    

Kıdem tazminatı hesabı:

Her tam yıl için = 30 günlük brüt ücret

Formül:

Brüt maaş x Çalışılan yıl sayısı

Örnek: Brüt maaş: 20.000 TL, Çalışma süresi: 5 yıl

➡️ 20.000 x 5 = 100.000 TL kıdem tazminatı

İcra aşamasında ve tahsilat noktasında damga vergisi dışında kesinti yapılmaz.

2. İHBAR TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?

İhbar tazminatı, iş sözleşmesini İş Kanunun 17. maddesine aykırı olarak bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın ödediği tazminattır.

İhbar süreleri:

Çalışma Süresi	İhbar Süresi
0 – 6 ay	2 hafta
6 – 18 ay	4 hafta
18 – 36 ay	6 hafta
3 yıl ve üzeri	8 hafta

İhbar tazminatı hesabı:

Formül:

Günlük brüt ücret x ihbar süresi (gün)

Örnek: Brüt maaş: 18.000 TL, Günlük brüt ücret: 600 TL, İhbar süresi: 8 hafta (56 gün)

➡️ 600 x 56 = 33.600 TL ihbar tazminatı

3. FAZLA MESAİ ÜCRETİ NASIL HESAPLANIR?

Kanunumuzda yer alan düzenlemeye göre haftalık azami çalışma süresi 45 saattir. Bu sürenin üzerindeki çalışmalar fazla mesai sayılır. İşçinin çalıştığı her bir fazla mesai saati için normal ücretinin bir buçuk katı oranında ödeme yapılmalıdır. Toplu iş sözleşmesi ile bu ücret yükseltilebilir fakat düşürülmesi mümkün değildir.

Fazla mesai ücreti:

Normal saat ücretinin %50 zamlısı ödenir.

Formül:

Saatlik ücret x 1,5 x fazla mesai saati

Örnek: Saatlik ücret: 100 TL, Aylık fazla mesai:20 saat

➡️ 100 x 1,5 x 20 = 3.000 TL

4. YILLIK İZİN ÜCRETİ NASIL HESAPLANIR?

Kullanılmayan yıllık izinler işten çıkışta ücret olarak ödenir. Kanunumuza göre, yıllık izin ücreti alacağı iş sözleşmesinin feshi ile muaccel hale gelir. Başka bir deyişle iş sözleşmesi sona ermeden işçi, yıllık izin ücretini talep edemeyecektir.

Formül:

Günlük brüt ücret x kullanılmayan izin günü

Örnek: Günlük ücret: 700 TL, Kullanılmayan izin: 10 gün

➡️ 700 x 10 = 7.000 TL

5. ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL ÜCRETİ

Resmi tatillerde çalışan işçiye:1 günlük ek ücret ödenir. Başka bir ifadeyle ulusal bayram ve genel tatillerinde yapılan çalışmalar karşılığında işçi normal ücretinin iki katına hak kazanır. Toplu iş sözleşmesi ile bu ücret yükseltilebilir fakat düşürülmesi mümkün değildir.

Örnek: Günlük normal ücret: 400 TL, Bayramda çalışılan gün: 3 gün

➡️ 400 x 2 x 3 = 2.400 TL

İŞÇİLİK ALACAKLARINDA ZAMANAŞIMI

İşçilik alacaklarının genelinde zamanaşımı 5 yıldır. Fakat her bir işçilik alacağı için bu zamanaşımı süresi farklı tarihlerde başlar. Örneğin kıdem ve ihbar tazminatı için iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte zamanaşımı süresi başlarken fazla mesai için, fazla mesai ücretinin doğduğu gün zamanaşımı süresi başlamaktadır.

İŞÇİLİK ALACAKLARI NASIL TAHSİL EDİLİR?

İşçilik alacaklarına hak kazanılması ile birlikte bu alacakların işveren tarafından ödenmemesi durumunda öncelikle arabuluculuk başvurusu yapılır. Arabuluculuk aşamasında anlaşma olmazsa İş Mahkemesinde dava açılır. Dava sonunda duruma göre alacakların nete çevrilerek icra kanalıyla tahsil edilmesi gerekebilir.

EN SIK SORULAN SORULAR

❓ Maaş elden ödenirse hak kaybı olur mu?

Hayır. Tanık ve delillerle ücret ispatlanabilir.

❓ Sigortasız çalıştım, alacak isteyebilir miyim?

Evet. Hem alacak davası hem hizmet tespit davası açılabilir.

❓ Kendi isteğimle ayrıldım, tazminat alabilir miyim?

Haklı nedenle ayrıldıysanız kıdem tazminatı alırsınız.

SONUÇ

İşçilik alacaklarının hesaplanması teknik bir konu olup, yanlış ve eksik hesap ciddi hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle her somut olayda uzman bir iş hukuku avukatından destek alınması önemlidir.