top of page

Marka İhlali, Tazminat, Delil Tespiti ve Dava Rehberi | Marka Hakkına Tecavüz

Yazarın fotoğrafı: Av. Arb. Servet Aksoy
Av. Arb. Servet Aksoy
10 Kas
14 dakikada okunur

Bir işletmenin adı, logosu veya markası yıllar içinde müşterilerin güvenini, işletmenin ticari itibarını ve önemli bir ekonomik değeri temsil etmeye başlayabilir. Bu nedenle başka bir kişinin tescilli markayı izinsiz kullanması yalnızca “isim benzerliği” meselesi değildir. Şartları oluştuğunda marka hakkına tecavüz, maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğurabileceği gibi cezai sorumluluğa da yol açabilir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, marka sahibine oldukça geniş koruma sağlamaktadır. Marka sahibi; ihlalin tespitini, durdurulmasını, tekrarının önlenmesini, markalı materyallerin kaldırılmasını, maddi ve manevi zararının giderilmesini, şartları varsa marka itibarındaki zararın tazminini ve ihtiyati tedbir uygulanmasını isteyebilir. Bazı marka ihlalleri aynı zamanda suç oluşturur.

Özellikle eski bayi veya franchise alanın sözleşme sona ermesine rağmen markayı kullanmayı sürdürmesi; başka bir işletmenin benzer isim, logo veya ambalaj kullanması; sahte ürün satılması; markanın sosyal medya, internet sitesi, Google işletme profili, paket servis uygulaması, tabela, poşet veya broşürlerde izinsiz kullanılması uygulamada sık karşılaşılan marka uyuşmazlıkları arasındadır.

Bu yazıda marka hakkına tecavüz davası, marka ihlali tazminatı, marka hakkı ceza şikâyeti, delil tespiti, ihtiyati tedbir ve lisans bedeli üzerinden tazminat hesabı dahil olmak üzere marka sahibinin izlemesi gereken hukuki yol ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır.

marka, uzman avukat, yargıtay, marka hakkına tecavüz, maddi tazminat, manevi tazminat, ihtiyati tedbir, delil tespiti, ceza şikayeti, lisans bedeli, marka sahibi, tescil, franchise, ihtarname, tecavüzün men'i, tecavüzün ref'i, sınai mülkiyet kanunu, haksız rekabet
Marka İhlali, Tazminat, Delil Tespiti ve Dava Rehberi | Marka Hakkına Tecavüz

Marka Nedir?

Marka; bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işarettir. Kelime ve logoların yanında kişi adları, şekiller, harfler, sayılar, renkler, sesler ve şartları oluştuğunda ürün veya ambalaj biçimleri de marka olabilir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7 uyarınca Kanunun sağladığı tescilli marka koruması tescil yoluyla elde edilir ve marka tescilinden doğan haklar münhasıran marka sahibine aittir. Bu nedenle bir marka uyuşmazlığında ilk sorulması gereken soru şudur: Marka gerçekten kimin adına tescillidir?


Marka Sahibinin Kim Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Bir işletmenin internet sitesinde “X markasının sahibiyiz” yazması, tabelasında o markayı kullanması veya uzun süredir o isim altında faaliyet göstermesi tek başına tescilli marka sahibi olduğunu göstermez.

Marka sahibinin belirlenmesinde temel kaynak TÜRKPATENT Marka Sicilidir. TÜRKPATENT'in Marka Araştırma ekranında marka adı veya başvuru sahibi üzerinden sorgulama yapılabilir. Sicilde marka sahibi, marka numarası, başvuru ve tescil bilgileri ile korumanın hangi mal ve hizmet sınıflarını kapsadığı görülebilir. Sicil alenidir ve talep edilmesi halinde resmi sicil örneği de alınabilir.

Bir dava hazırlığında yalnızca internet ekran görüntüsüyle yetinilmemesi; tescil belgesi ve gerektiğinde resmi marka sicil kaydının dosyaya sunulması daha güvenlidir.

Marka bir şirket adına değil, şirket ortağı veya başka bir gerçek kişi adına da kayıtlı olabilir. Bu ayrım özellikle franchise, lisans ve marka hakkına tecavüz davalarında önemlidir. Şirket markayı kullanıyor olsa dahi marka sahibi başka bir kişi ise kimin dava açabileceği ayrıca değerlendirilmelidir.


Tescilsiz Markanın Hiçbir Hakkı Yok mudur?

SMK'nın sağladığı klasik marka koruması tescille elde edilmekle birlikte, tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılan başka bir işaret üzerinde daha önce hak kazanılmışsa bu kullanım tamamen korumasız değildir. SMK m.6/3, önceki tarihte hak kazanılmış tescilsiz marka veya ticari işaret sahibine sonraki marka başvurusuna karşı itiraz imkânı tanımaktadır.

Ancak tescilsiz marka uyuşmazlığı ile tescilli marka hakkına tecavüz davası aynı hukuki yapı değildir. Bu nedenle ticari açıdan değer taşıyan markaların TÜRKPATENT nezdinde tescil edilmesi önemli bir koruma sağlar.


Marka Sahibinin Hakları Nelerdir?

Tescilli marka sahibinin hakkı yalnızca başkasının birebir aynı logoyu kullanmasını engellemekten ibaret değildir.

SMK m.7 uyarınca marka sahibi öncelikle tescilli markanın aynısının, markanın tescilli olduğu mal veya hizmetlerde izinsiz kullanılmasını engelleyebilir.

Ayrıca işaretlerin ve mal veya hizmetlerin benzerliği nedeniyle tüketicinin işletmeler arasında bağlantı bulunduğunu düşünmesi dahil karıştırılma ihtimali varsa benzer markaların kullanımını da önleyebilir.

Türkiye'de belirli bir tanınmışlık düzeyine ulaşmış markalarda koruma daha da genişleyebilir. Markanın itibarından haksız yarar sağlayan, itibarına zarar veren veya ayırt edici karakterini zedeleyen kullanımlar bazı durumlarda farklı mal ve hizmetlerde dahi engellenebilir.

Kanun özellikle mal veya ambalaj üzerine marka konulmasını, marka altında mal veya hizmet sunulmasını, ithalat ve ihracatı, iş evrakı ve reklam kullanımını, ticaret unvanı ve işletme adı olarak kullanımı ve ticari etki yaratacak şekilde internet alan adı, yönlendirici kod veya anahtar sözcük kullanımını yasaklanabilecek ticari kullanımlar arasında saymaktadır.

Dolayısıyla marka ihlali yalnızca fiziksel tabelada gerçekleşmez. Günümüzde marka hakkına tecavüzün önemli bölümü internet, sosyal medya ve çevrim içi satış kanallarında gerçekleşmektedir.


Marka Hakkına Tecavüz Nedir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.29 marka hakkına tecavüz oluşturan temel fiilleri düzenlemektedir. Marka sahibinin izni olmaksızın markanın SMK m.7'de belirtilen biçimlerde kullanılması, markanın veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin taklit edilmesi, taklit olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği halde bu ürünlerin satılması veya ticari amaçla bulundurulması marka hakkına tecavüz oluşturabilir. Kanunda ayrıca önemli bir durum daha açıkça düzenlenmiştir:

Marka sahibinin lisans yoluyla verdiği hakların izinsiz şekilde genişletilmesi veya üçüncü kişilere devredilmesi de marka hakkına tecavüzdür.

Bu hüküm özellikle franchise ve bayilik ilişkilerinde önem taşır.

Örneğin bir işletmeye markayı yalnızca belirli bir şubede kullanma hakkı verilmişken başka şubelerde de kullanması veya alt lisans yetkisi bulunmadığı halde üçüncü kişilere markayı kullandırması marka ihlali yaratabilir.


Marka Hakkına Tecavüz Örnekleri Nelerdir?

Uygulamada marka ihlali çok farklı şekillerde ortaya çıkabilir. En sık karşılaşılan örneklerden biri, tescilli markayla aynı veya tüketiciyi yanıltacak derecede benzer isimle aynı sektörde faaliyet gösterilmesidir.

Bir restoran markasının benzeriyle restoran açılması, markanın tabelaya veya menüye yazılması, markalı poşet, peçete, ıslak mendil ve broşürlerin kullanılması; internet sitesinde veya paket servis platformlarında işletmenin hâlen o markanın şubesiymiş gibi gösterilmesi marka hakkına tecavüz oluşturabilir.

Başka bir yaygın örnek ise franchise veya bayilik sözleşmesinin sona ermesine rağmen markanın kullanılmaya devam edilmesidir.

Taraflar arasında daha önce marka kullanımına izin verilmiş olması, sözleşme sona erdikten sonraki kullanımı otomatik olarak hukuka uygun hale getirmez. Kullanım yetkisi sona ermişse eski bayinin müşterilerde hâlen yetkili bayi veya franchise noktası olduğu izlenimini yaratması ciddi sonuçlar doğurabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 27.01.2026 tarihli, 2025/5184 E., 2026/516 K. sayılı kararında da sona eren franchise ilişkisinin ardından markasal kullanımın sürdürülmesi ve bundan kaynaklanan tazminat talepleri incelenmiştir. Kararda franchise sözleşmesinde bulunan lisans ve reklam katılım bedelleri farazî lisans bedeli hesabında dikkate alınmıştır.

Sahte ürün üretmek veya satmak, ürünün ambalajına başka kişinin markasını koymak, internet reklamlarında rakibin markasını haksız biçimde kullanmak, marka ile bağlantı varmış izlenimi yaratan alan adı veya sosyal medya hesabı kullanmak ve izinsiz alt lisans vermek de şartlarına göre marka hakkına tecavüz oluşturabilir.


Eski Bayinin Elindeki Orijinal Ürünleri Satması da Marka İhlali midir?

Her marka kullanımı tecavüz değildir. SMK m.152'de hakkın tükenmesi ilkesi düzenlenmiştir. Marka sahibinin kendisi veya izniyle üçüncü kişiler tarafından piyasaya sunulan ürünler bakımından kural olarak marka hakkı tükenir. Bu nedenle hukuka uygun şekilde satın alınmış orijinal bir ürünün yeniden satılması tek başına marka hakkına tecavüz sayılmaz.

Ancak ürünün değiştirilmesi veya kötüleştirilmesi gibi durumlarda marka sahibi müdahale edebilir. Bu nedenle örneğin franchise ilişkisi sona eren bir işletmenin elinde kalan orijinal paketli ürünleri satması ile işletmesini hâlen yetkili franchise noktasıymış gibi markalı tabela, broşür, poşet ve reklamlarla işletmeye devam etmesi aynı şey değildir.

Somut olayda hangi kullanımın ürünün yeniden satışı, hangisinin işletmesel marka kullanımı olduğu ayrı ayrı incelenmelidir.


Marka Hakkınız İhlal Ediliyorsa İlk Ne Yapmalısınız?

Marka ihlalinde yapılan en önemli hatalardan biri karşı tarafa hemen telefon açmak veya ihtar göndermektir. Çünkü marka ihlalini gerçekleştiren kişi uyarıyı aldıktan sonra tabelayı indirebilir, internet sayfasını silebilir, ambalajları değiştirebilir veya markalı materyalleri ortadan kaldırabilir. Daha sonra ihlalin ispatı güçleşebilir. Bu nedenle çoğu olayda doğru sıra şöyledir: Önce delil güvence altına alınır, ardından ihtar, ihtiyati tedbir, hukuk davası ve gerekiyorsa ceza şikâyeti değerlendirilir.


Marka İhlalinde Delil Tespiti Neden Önemlidir?

HMK m.400 uyarınca ileride açılacak davada kullanılacak bir delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali bulunuyorsa delil tespiti istenebilir.

Örneğin bir restoran veya mağazada tescilli markanın izinsiz kullanıldığı düşünülüyorsa mahkeme aracılığıyla keşif yapılması ve şu hususların kayıt altına alınması önem taşıyabilir:

Tabela, cephe ve iç dekorasyondaki marka kullanımı; menüler, fiyat listeleri ve ürün ambalajları; markalı poşet, peçete, broşür ve ıslak mendiller; çalışan kıyafetleri; ürün etiketleri; işyerindeki reklam materyalleri ve diğer ticari kullanımlar.

Dijital ihlallerde internet sitesi, sosyal medya hesapları, çevrim içi reklamlar ve satış platformları ayrıca belgelenmelidir.

Acele durumlarda HMK m.403 kapsamında karşı tarafa önceden tebligat yapılmaksızın delil tespiti yapılması da mümkün olabilir. Delil tespiti dosyası daha sonra esas dava dosyasının eki sayılır ve taraflar tespit tutanağı ile bilirkişi raporuna dayanabilir.

Bu nedenle özellikle kolayca ortadan kaldırılabilecek marka kullanımlarında dava açmadan önce delil tespiti yaptırılması stratejik önem taşıyabilir.


İhtarname Göndermek Zorunlu mudur?

Her marka hakkına tecavüz davasından önce noter ihtarı gönderilmesi zorunlu değildir. Ancak somut olaya göre ihtarname önemli fayda sağlayabilir. İhtar, marka sahibinin kullanıma açıkça karşı çıktığını, varsa önceki iznin sona erdiğini ve karşı tarafın kullanıma devam etmesinin bilinçli olduğunu ortaya koyabilir. Özellikle eski bayi veya franchise alan bakımından; “ilişkinin sona erdiği, marka kullanımına verilen iznin artık bulunmadığı, tabela, menü, ambalaj, broşür, sosyal medya ve sair kullanımların kaldırılması gerektiği” açık şekilde bildirilebilir.

Bununla birlikte deliller henüz toplanmadıysa ihtardan önce delil tespiti yapılması çoğu olayda daha güvenli olabilir.


Marka Hakkına Tecavüz Halinde Hangi Davalar Açılabilir?

Marka sahibinin dava haklarının merkezinde SMK m.149 bulunmaktadır. Marka hakkına tecavüz edilen kişi aynı dava içinde birden fazla hukuki koruma talep edebilir.

Örneğin tek bir davada; marka hakkına tecavüzün tespiti, tecavüzün durdurulması ve önlenmesi, tecavüzün sonuçlarının kaldırılması, markalı materyallerin kaldırılması veya şartları varsa imhası, maddi tazminat, manevi tazminat ve kararın ilanı talep edilebilir.

SMK m.149 ayrıca tecavüz oluşturan ürünlere ve belirli araçlara el konulması, markaların ürünlerden silinmesi ve ihlalin başka şekilde önlenmesi mümkün değilse imha gibi sonuçları da düzenlemektedir.

Bu nedenle marka sahibi her bir talep için ayrı dava açmak zorunda değildir. Talepler aynı marka ihlalinden kaynaklanıyorsa tek dava içinde birlikte ileri sürülmeleri mümkündür.


Marka Hakkına Tecavüzün Tespiti Davası

Bu talepte mahkemeden davalının belirli kullanımının marka hakkına tecavüz teşkil ettiğinin belirlenmesi istenir. Özellikle taraflar arasında “bu kullanım marka ihlali midir değil midir?” tartışması bulunuyorsa tespit talebi önem taşır.


Tecavüzün Men'i ve Durdurulması

Tecavüz devam ediyorsa yalnız geçmişte ihlal gerçekleştiğinin tespit edilmesi yeterli değildir. Marka sahibi kullanımın durdurulmasını ve gelecekte devam etmesinin engellenmesini isteyebilir.

Örneğin markanın tabelada, sosyal medya hesabında, menüde veya ürünlerde kullanımı devam ediyorsa mahkeme bu kullanımların sona erdirilmesine karar verebilir.


Tecavüzün Ref'i – Sonuçlarının Ortadan Kaldırılması

“Men” devam eden veya gelecekte gerçekleşecek ihlale yönelirken “ref” gerçekleşmiş ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir.

Örneğin tabeladan markanın sökülmesi, internet sitesinden silinmesi, ürün veya ambalaj üzerindeki işaretlerin kaldırılması bu kapsamda değerlendirilebilir.


Marka İhlalinde İhtiyati Tedbir Alınabilir mi?

Marka hakkına tecavüz devam ederken yıllarca davanın sonuçlanmasının beklenmesi, marka sahibinin uğradığı zararı büyütebilir. SMK m.159 bu nedenle marka sahibine ihtiyati tedbir isteme imkânı tanımaktadır.

Mahkeme, şartları oluştuğunda marka hakkına tecavüz teşkil eden fiillerin önlenmesine ve durdurulmasına; ihlale konu ürünlere ve belirli araçlara el konulmasına ve zarar bakımından teminat gösterilmesine yönelik tedbirler uygulayabilir.

Özellikle faaliyetine devam eden mağaza, restoran, e-ticaret işletmesi veya internet sitesi bakımından tedbir talebi esas davadan daha hızlı sonuç doğurabilecek önemli bir hukuki araçtır.


Marka Hakkına Tecavüz Nedeniyle Maddi Tazminat Nasıl Hesaplanır?

SMK m.150 uyarınca marka hakkına tecavüz eden kişi, hak sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür. SMK m.151 ise zararın hem fiili kayıp hem de yoksun kalınan kazançtan oluşabileceğini düzenlemektedir.

Yoksun kalınan kazancın hesabında hak sahibine üç farklı yöntem arasından seçim hakkı tanınmıştır.

Birinci yöntemde, ihlal edenin rekabeti olmasaydı marka sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir hesaplanır.

İkinci yöntemde, marka hakkına tecavüz eden kişinin ihlal sayesinde elde ettiği net kazanç esas alınır.

Üçüncü ve uygulamada son derece önemli yöntem ise farazî lisans bedelidir. Bu yöntemde şu soru sorulur: “Marka hakkına tecavüz eden kişi markayı hukuka uygun şekilde kullanmak için lisans alsaydı marka sahibine ne kadar ödemesi gerekirdi?”

SMK m.151/2-c bu tutarın yoksun kalınan kazanç olarak talep edilmesine imkân vermektedir.


Franchise Sözleşmelerindeki Lisans Bedeli Tazminata Emsal Olabilir mi?

Örneğin marka sahibi ülke genelinde aynı marka için franchise vermekte ve diğer franchise sözleşmelerinde 200.000 TL marka lisans bedeli tahsil etmekteyse, markayı izinsiz kullanan bir işletme bakımından bu sözleşmeler önemli emsal teşkil edebilir.

Bu durumda marka sahibi: “Davalı markayı hukuka uygun biçimde kullanmak isteseydi diğer bayiler gibi 200.000 TL lisans bedeli ödemek zorunda kalacaktı.”

iddiasıyla SMK m.151/2-c kapsamında maddi tazminat talep edebilir.

Ancak burada sözleşmenin içeriği önemlidir. 200.000 TL yalnızca marka kullanım hakkının karşılığıysa emsal değeri çok daha güçlüdür. Eğer tutar eğitim, mimari proje, know-how, personel eğitimi, açılış desteği, reklam ve başka hizmetleri kapsayan genel bir “franchise giriş bedeli” ise mahkeme marka lisansına düşen kısmı ayrıca değerlendirebilir.

Bu nedenle franchise sözleşmelerinde marka lisans bedelinin diğer hizmet bedellerinden ayrıştırılması, ileride marka ihlali tazminatı bakımından önemli avantaj sağlar.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 27.01.2026 tarih, 2025/5184 E., 2026/516 K. sayılı kararında sona eren franchise sözleşmesinden sonra devam eden marka kullanımı nedeniyle farazî lisans hesabı yapılırken sözleşmedeki yıllık lisans bedeli yanında zorunlu reklam katılım bedelinin de hesaba dahil edilmesi kabul edilmiştir.

Bu karar franchise sistemleri açısından özellikle önemlidir.


Zararın Tam Miktarı İspatlanamıyorsa Tazminat Reddedilir mi?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24.10.2024 tarih, 2023/5849 E., 2024/7573 K. sayılı kararında marka hakkına tecavüz sabit olduğu halde zararın tam miktarının belirlenememesi nedeniyle tazminatın tümden reddedilmesi doğru bulunmamıştır.

Yargıtay, zarar miktarı kesin olarak belirlenemese dahi TBK m.50 uyarınca olayların olağan akışı ve somut olayın özellikleri değerlendirilerek hakkaniyete uygun bir tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Bu nedenle “ciro veya kazanç tam olarak ortaya çıkarılamadı, o halde hiçbir tazminat ödenmez” yaklaşımı her olayda geçerli değildir.


Marka Hakkına Tecavüzde Manevi Tazminat Talep Edilebilir mi?

SMK m.149 marka sahibine manevi zararının tazminini talep etme hakkı tanımaktadır. Manevi tazminatın matematiksel bir tarifesi bulunmaz. Tecavüzün niteliği, süresi, yoğunluğu, kusurun derecesi, markanın bilinirliği, ihlalin bilinçli şekilde devam edip etmediği ve somut olayın diğer özellikleri değerlendirilir.

Özellikle marka sahibinin açık itirazına veya ihtarına rağmen kullanımın sürdürülmesi, müşterilerde sahte bir bağlantı algısı yaratılması ve markanın ticari kimliğinden bilinçli olarak yararlanılması manevi tazminat değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03.06.2025 tarih, 2024/6305 E., 2025/3974 K. sayılı kararında delil tespitiyle ortaya konulan marka tecavüzü nedeniyle maddi ve manevi tazminat talepleri değerlendirilmiş ve marka hakkına tecavüz nedeniyle manevi tazminata hükmedilmesi kabul edilmiştir.


Manevi Tazminat ile İtibar Tazminatı Aynı Şey midir?

Hayır. SMK m.150/2 ayrıca itibar tazminatı niteliğinde özel bir koruma düzenlemektedir. Markaya konu mal veya hizmetlerin ihlal eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi ya da uygun olmayan şekilde piyasaya sürülmesi sonucunda markanın itibarı zarar görmüşse ayrıca tazminat istenebilir.

Örneğin kaliteli ürünleriyle bilinen bir markanın logosunun düşük kaliteli veya güvenli olmayan sahte ürünler üzerinde kullanılması markanın ticari itibarına ayrıca zarar verebilir.

Ancak itibar tazminatı için yalnız marka ihlalinin varlığı yeterli değildir. Markanın itibarının zarar gördüğünü gösterecek ek koşulların da ortaya konulması gerekir.


Marka İhlali Nedeniyle Ceza Şikâyeti Yapılabilir mi?

Evet. Ancak her marka uyuşmazlığı aynı zamanda suç değildir.

SMK m.30 kapsamında başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üretmek veya hizmet sunmak; satışa arz etmek, satmak, ithal veya ihraç etmek, ticari amaçla satın almak, bulundurmak, nakletmek veya depolamak cezai sorumluluk doğurabilir.

Kanunda bu suç bakımından bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Yetkisi olmadığı halde başkasına ait marka hakkını devretmek, lisans veya rehin vermek de ayrıca suç olarak düzenlenmiştir.

Ceza sorumluluğu bakımından markanın Türkiye'de tescilli olması şarttır ve SMK m.30 kapsamındaki suçların soruşturulması şikâyete bağlıdır.

Şikâyete bağlı suçlarda TCK m.73'teki genel kural uyarınca şikâyet hakkı, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır.

Bu nedenle marka ihlali tespit edildiğinde ceza şikâyeti düşünülüyorsa sürelerin kaçırılmaması önemlidir.

Bununla birlikte özellikle eski bayi veya franchise alanın geçmişte marka sahibinden aldığı orijinal ambalajları kullanması gibi sınır durumlarda ceza hukukuna başvurmadan önce fiilin SMK m.30 kapsamındaki suçun unsurlarını gerçekten oluşturup oluşturmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.


Marka İhlali Davasında Hangi Mahkeme Görevlidir?

6769 sayılı Kanun m.156 uyarınca marka uyuşmazlıklarında görevli mahkeme Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesidir.

Bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde davaya, Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla ilgili asliye hukuk mahkemesi bakar.

Ceza uyuşmazlıklarında ise Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi; bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde ilgili asliye ceza mahkemesi görevlidir.

Marka sahibinin üçüncü kişiye karşı açacağı hukuk davasında marka sahibinin yerleşim yeri, hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yer veya fiilin etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi yetkili olabilir.


Marka Hakkına Tecavüz Davasında Arabuluculuk Zorunlu mudur?

Bu sorunun cevabı açılacak davanın taleplerine bağlıdır. TTK m.5/A uyarınca ticari nitelikteki ve konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması kural olarak dava şartıdır.

Dolayısıyla yalnızca “200.000 TL marka ihlali tazminatının ödenmesi” gibi parasal bir talep ileri sürülecekse dava şartı arabuluculuk gündeme gelir.

Ancak marka hakkına tecavüzün tespiti, men'i ve durdurulması gibi parasal olmayan talepler bakımından durum farklıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.06.2020 tarih, 2019/4851 E., 2020/2732 K. sayılı kararında; marka hakkına tecavüzün tespiti ve men'i ile maddi-manevi tazminat taleplerinin aynı davada ileri sürülmesi halinde, arabuluculuğa tabi olmayan tespit ve men talepleriyle birlikte ileri sürülen tazminat talebi nedeniyle bütün davanın zorunlu arabuluculuğa tabi hale gelmeyeceği kabul edilmiştir.

Bununla birlikte yalnız para tahsiline yönelik dava açılacaksa dava şartı ayrıca değerlendirilmelidir.


Tescilli Marka İhlali Aynı Zamanda Haksız Rekabet midir?

Bu konuda güncel içtihat nedeniyle dikkatli olmak gerekir. Geçmişte tescilli marka ihlallerinin aynı zamanda Türk Ticaret Kanunu anlamında haksız rekabet oluşturduğu ve iki koruma rejiminin birlikte uygulanabileceği yönünde yaygın bir yaklaşım bulunmaktaydı.

Ancak Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 27.01.2026 tarih, 2025/5184 E., 2026/516 K. sayılı kararında, 6102 sayılı TTK döneminde tescilli sınai mülkiyet haklarına ilişkin uyuşmazlıklarda özel düzenleme niteliğindeki sınai mülkiyet hükümlerinin esas alınması gerektiği ve aynı fiile otomatik şekilde kümülatif haksız rekabet koruması uygulanmasının doğru olmadığı yönünde önemli bir değerlendirme yapılmıştır.

Bu nedenle 2026 itibarıyla tescilli marka uyuşmazlıklarında dava hukuki sebebinin öncelikle 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu üzerine kurulması daha güvenlidir.

Somut olayda marka hakkından bağımsız ayrıca bir haksız rekabet fiili bulunuyorsa bunun ayrıca değerlendirilmesi mümkündür.


Lisans Alan Şirket Marka Hakkına Tecavüz Davası Açabilir mi?

Markanın sahibi ile markayı fiilen işleten şirket farklı kişiler olabilir.

Örneğin marka gerçek kişiye aitken franchise sistemini bir anonim şirket işletiyor olabilir. Böyle bir durumda marka sahibi şirkete yazılı marka lisansı verebilir.

SMK m.158'e göre sözleşmede aksi düzenlenmemişse inhisari lisans sahibi, marka sahibinin açabileceği tecavüz davalarını kendi adına açabilir.

İnhisari olmayan lisans sahibi ise kural olarak önce marka sahibinden dava açmasını istemek zorundadır. Marka sahibi talebi kabul etmez veya bildirimin üzerinden üç ay geçmesine rağmen dava açmazsa lisans sahibi kendi menfaatinin gerektirdiği ölçüde dava açabilir. Ciddi zarar tehlikesinde lisans sahibi daha önce ihtiyati tedbir de isteyebilir.

Ancak lisans tarihine özellikle dikkat edilmelidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 02.05.2024 tarih, 2022/7287 E., 2024/3463 K. sayılı kararında, marka tecavüzü lisans sözleşmesinden önce gerçekleşmiş ve sona ermişse sonradan lisans alan şirketin geçmiş ihlal nedeniyle kendi adına dava açamayacağı kabul edilmiştir.

Dolayısıyla geçmişte tamamlanmış ihlaller ile lisans verildikten sonra devam eden ihlaller birbirinden ayrılmalıdır.


Marka Lisans Sözleşmesi Noterde Yapılmak Zorunda mıdır?

Marka lisans sözleşmesinin geçerliliği için noter zorunlu değildir.

SMK m.148 uyarınca sınai mülkiyet haklarına ilişkin hukuki işlemler yazılı şekle tabidir. Noter onayı açıkça devir sözleşmesinin geçerliliği için aranmıştır. Lisans sözleşmesi bakımından adi yazılı şekil yeterlidir.

Bununla birlikte lisansın sicile kaydedilmemesi halinde lisans ilişkisinden doğan hakların iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinde sorun çıkabilir. Bu nedenle özellikle franchise ağı gibi üçüncü kişilerle yoğun ilişki kurulan yapılarda lisansın TÜRKPATENT siciline kaydedilmesi önem taşıyabilir.

Franchise veren şirketin üçüncü kişilere de markayı kullandırması isteniyorsa lisans sözleşmesinde alt lisans/franchise verme yetkisinin açıkça düzenlenmesi gerekir.


Marka Hakkına Tecavüz Halinde İzlenecek En Güvenli Yol Nedir?

Her marka ihlali olayının özellikleri farklı olmakla birlikte uygulamada başarılı bir süreç çoğunlukla şu mantıkla yürütülür:

Marka sicil kaydı kontrol edilir → kullanımın gerçekten marka hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığı değerlendirilir → ihlal ortadan kaldırılmadan deliller güvenceye alınır → gerekiyorsa mahkeme aracılığıyla delil tespiti yapılır → kullanımın durdurulması için ihtar ve/veya ihtiyati tedbir değerlendirilir → SMK m.149 kapsamında tespit, men ve ref talepleri ile maddi-manevi tazminat talepleri hazırlanır → suç unsurları varsa süresi içinde ceza şikâyeti yapılır.

Özellikle marka ihlalinin devam ettiği durumlarda ilk amaç yalnızca geçmiş zarar için para almak değil, markanın kullanılmasını mümkün olan en kısa sürede durdurmak olmalıdır.

Aksi halde dava devam ederken marka sahibinin itibarı ve pazar payı zarar görmeye devam edebilir.


Marka Hakkına Tecavüz Davasında Hangi Deliller Önemlidir?

Marka tescil belgesi ve TÜRKPATENT sicil kaydı ilk temel delillerdir.

Bunun yanında ihlalin niteliğine göre mahkeme delil tespit tutanağı, bilirkişi raporu, işletme fotoğrafları, tabela ve ambalaj görüntüleri, faturalar, broşür ve kataloglar, sosyal medya paylaşımları, internet sitesi kayıtları, paket servis platformları, reklamlar, ticari yazışmalar ve noter tespitleri önem taşıyabilir.

Tazminat açısından tarafların ticari defter ve kayıtları, satış miktarları, faturalar, ciro ve kâr bilgileri, geçmiş lisans sözleşmeleri ve franchise sözleşmeleri ayrıca önem kazanır.

SMK m.150/3 hak sahibine, zarar miktarının belirlenebilmesi amacıyla sınai mülkiyet hakkının kullanılmasıyla ilgili belgelerin tazminat yükümlüsü tarafından mahkemeye sunulmasını isteme imkânı da tanımaktadır.

Bu nedenle ihlalde bulunan işletmenin gerçek satış ve gelir rakamlarının marka sahibinin elinde bulunmaması, tek başına tazminat talebine engel değildir.


Marka Hakkına Tecavüzde Zamanaşımı

SMK m.157, marka hakkından doğan özel hukuk taleplerinde Türk Borçlar Kanununun zamanaşımı hükümlerinin uygulanacağını düzenlemektedir.

Zamanaşımı değerlendirmesinde ihlalin tek seferlik mi yoksa devam eden nitelikte mi olduğu, zararın ve sorumlunun ne zaman öğrenildiği gibi hususlar önem taşır.

Bu nedenle marka ihlalinin öğrenilmesinden sonra uzun süre beklemek yerine hukuki sürecin zamanında başlatılması daha güvenlidir.

Ceza şikâyeti bakımından ise ayrıca TCK m.73'teki altı aylık şikâyet süresi gözetilmelidir.


Marka Hakkına Tecavüzde En Sık Yapılan Hatalar

Marka ihlalinde en büyük hata, delil toplamadan karşı tarafı uyarmaktır. İkinci önemli hata, marka tescil kapsamı ve mal-hizmet sınıfları incelenmeden “isimler benziyor, kesin ihlal vardır” sonucuna varmaktır.

Bir başka hata da maddi tazminat yönteminin dava açılırken yeterince düşünülmemesidir.

Özellikle SMK m.151'deki yoksun kalınan kazanç hesabında hangi yöntemin seçileceği dava stratejisini doğrudan etkileyebilir. Yargıtay'ın 27.01.2026 tarihli kararında da seçimlik tazminat yönteminin sonradan değiştirilmesi tartışılmış ve yapılan seçimin önemi vurgulanmıştır.

Franchise sistemlerinde ayrıca marka sahibi ile franchise veren şirketin aynı kişi olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Marka başka kişiye aitse franchise veren şirketin geçerli lisans ve gerektiğinde alt lisans yetkisinin bulunması gerekir.


Sonuç: Marka İhlalinde Hızlı ve Doğru Müdahale Önemlidir

Marka, birçok işletme bakımından fiziksel malvarlığından daha yüksek ekonomik değere ulaşabilen bir ticari varlıktır. Bu nedenle tescilli markanın izinsiz kullanılması halinde yalnızca bir ihtarname göndermekle yetinmek her zaman yeterli değildir.

Doğru hukuki strateji; önce markanın tescil ve koruma kapsamının incelenmesini, ardından ihlalin hukuki niteliğinin belirlenmesini, delillerin kaybolmadan güvence altına alınmasını, gerekiyorsa ihtiyati tedbir alınmasını ve SMK m.149 ve devamındaki hakların birlikte kullanılmasını gerektirir.

Marka sahibi; şartları oluştuğunda marka hakkına tecavüzün tespitini, ihlalin durdurulmasını ve sonuçlarının kaldırılmasını, maddi ve manevi tazminatı, farazî lisans bedeli üzerinden yoksun kalınan kazancı, itibar zararının giderilmesini ve kararın ilanını talep edebilir. Ceza hukuku şartları mevcutsa ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığına marka hakkına tecavüz nedeniyle şikâyette bulunulabilir.

Özellikle franchise ve bayilik sistemleri, eski bayilerin marka kullanmaya devam etmesi, taklit ürünler, internet ve sosyal medya marka ihlalleri ile benzer isim veya logo kullanımları teknik inceleme gerektirir. Somut olayda yanlış dava türünün seçilmesi, delillerin zamanında toplanmaması veya tazminat hesabının yanlış yönteme dayandırılması önemli hak kayıplarına neden olabilir.

Bu nedenle marka hakkına tecavüz şüphesi ortaya çıktığında, kullanım ortadan kaldırılmadan önce delillerin korunması ve uyuşmazlığın sınai mülkiyet hukuku açısından değerlendirilmesi önem taşır.


Yorumlar


bottom of page