İŞVEREN TARAFINDAN DÜZENLENEN HALI SAHA MAÇINDA İŞÇİNİN SAKATLANMASI İŞ KAZASIDIR. | Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2018/5771 E. – 2022/8783 K., 08.06.2022 Tarihli Karar
- Av. Arb. Servet Aksoy
- 24 Mar
- 6 dakikada okunur
(Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2018/5771 E. – 2022/8783 K., 08.06.2022 Tarihli Karar Işığında)
İş kazası denildiğinde çoğu kişinin aklına sadece fabrika, şantiye veya ofis ortamında meydana gelen kazalar gelir. Ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2018/5771 E. – 2022/8783 K., 08.06.2022 Tarihli Kararı bu algıyı kökten değiştirecek niteliktedir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2018/5771 E. – 2022/8783 K., 08.06.2022 Tarihli kararına göre; işveren tarafından organize edilen halı saha maçında işçinin faul sonucu sakatlanması iş kazası olarak kabul edilmiştir. Bu karar, iş kazası kavramının sınırlarını genişletmiş ve çalışanların haklarını güçlendiren önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.
İŞ KAZASI NEDİR? (SGK VE HUKUKİ TANIM)
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre iş kazası;
İşyerinde bulunduğu sırada,
İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
İşveren tarafından görevlendirme ile başka bir yerde,
İşe gidiş-geliş sırasında,
Emzirme izni gibi özel durumlarda
meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen zarara uğratan olaylardır. Ancak uygulamada en kritik mesele şudur: Olay işverenin organizasyonu ile mi gerçekleşti?
İşte tam bu noktada Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2018/5771 E. – 2022/8783 K., 08.06.2022 Tarihli Kararı devreye giriyor.
HALI SAHA MAÇI NASIL İŞ KAZASI SAYILDI?
İlgili karara konu olayda;
İşveren tarafından çalışanlar arasında sosyal etkinlik amacıyla halı saha maçı düzenleniyor,
İşçi bu organizasyona katılıyor,
Maç sırasında faul sonucu sakatlanıyor.
Yerel mahkeme bu durumu iş kazası olarak değerlendirmeyebilir. Ancak Yargıtay farklı düşünüyor. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2018/5771 E. – 2022/8783 K., 08.06.2022 Tarihli Kararı açıkça şu sonuca varıyor:
İşverenin düzenlediği organizasyon kapsamında gerçekleşen bu tür faaliyetler, işverenin otorite alanı içinde kabul edilir ve meydana gelen zarar iş kazası sayılır.
Bu yaklaşım, işverenin sadece işyerindeki değil, organize ettiği tüm faaliyetlerde sorumluluğunun devam ettiğini ortaya koymaktadır.
KRİTİK HUKUKİ NOKTA: “İŞVEREN ORGANİZASYONU”
Bu tür olaylarda belirleyici unsur şudur: Faaliyet işveren tarafından mı organize edildi? Eğer cevap “evet” ise:
Etkinlik işyeri dışında olsa bile,
Çalışma saatleri dışında gerçekleşse bile,
Eğlence veya sosyal aktivite niteliğinde olsa bile
iş kazası kabul edilme ihtimali çok yüksektir.
İŞ KAZASI SAYILIRSA İŞÇİ HANGİ HAKLARA SAHİP OLUR?
Bu tür bir olayın iş kazası olarak kabul edilmesi halinde işçi çok önemli haklara sahip olur:
1. SGK Hakları
Geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası)
Sürekli iş göremezlik geliri
Tedavi giderlerinin karşılanması
2. Tazminat Hakları
İşçi ayrıca işverene karşı dava açabilir:
Maddi tazminat (kazanç kaybı, tedavi gideri)
Manevi tazminat (yaşanan acı ve zarar)
Bununla birlikte iş kazası yaşayan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebileceğinden kıdem tazminatı, yıllık izin alacağı, ücret alacağı, fazla mesai alacağı gibi alacak kalemlerine de hak kazanacaktır.
3. Ölüm Halinde Haklar
Eğer olay ölümle sonuçlanırsa:
Hak sahiplerine gelir bağlanır
Destekten yoksun kalma tazminatı talep edilir.
İŞVERENİN SORUMLULUĞU NEDİR?
Yargıtay kararına göre işveren organizasyonu düzenleyen kişi olduğu için, riskleri öngörmek ve önlem almak zorunda olduğu için kusurlu olmasa bile belirli ölçüde sorumluluk altına girebilir.
Özellikle şu durumlar önemlidir:
Uygun saha seçilmemesi
Güvenlik önlemlerinin alınmaması
Sağlık risklerinin gözetilmemesi
Bu gibi haller işverenin sorumluluğunu artırır.
İŞÇİ İÇİN NET SONUÇ
Şu çok net bilinmelidir:
İşverenin düzenlediği etkinlikte yaralanırsanız bu “basit bir kaza” değildir
Büyük ihtimalle iş kazasıdır
Ve ciddi haklar doğurur
Özellikle halı saha maçları, piknikler, şirket organizasyonları gibi etkinliklerde yaşanan kazalar hukuken göründüğünden çok daha önemli sonuçlar doğurur.
SONUÇ: HAK KAYBI YAŞAMAMAK İÇİN NE YAPMALISINIZ?
Eğer böyle bir durum yaşadıysanız:
Olayın işveren organizasyonu olduğunu belgeleyin
Hastane kayıtlarını mutlaka alın
SGK’ya bildirim yapıldığını kontrol edin
Gerekirse dava sürecini başlatın
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2018/5771 E. – 2022/8783 K., 08.06.2022 Tarihli Kararı açıkça göstermektedir ki: İşverenin düzenlediği halı saha maçında yaşanan sakatlanma iş kazasıdır ve işçi yalnız değildir.
T.C. Yargıtay Başkanlığı
10. Hukuk Dairesi
Esas No.: 2018/5771 Karar No.: 2022/8783
Karar tarihi: 08.06.2022
Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
Dava, davacının 20.01.2015 tarihinde, dava dışı ... ... Adamları Derneği tarafından düzenlenen futbol turnuvasında müsabaka sırasında geçirdiği kazanın ... kazası olduğunun tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10.Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Somut olayda ... kazası açısından uygulanması gereken kanun 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'dur. Kanunun 13. maddesine göre ... kazası; "a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) İşveren tarafından yürütülmekte olan ... nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu ... nedeniyle, c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak ... yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, ... mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e)Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde tanımlanarak 506 sayılı Kanun'da belirtilen ... kazası kavramı genişletilmiştir. 5510 sayılı Kanun bakımından inceleme yapıldığında sosyal güvenlik hukuku anlamında ... kazası unsurları kazaya uğrayanın 5510 sayılı Kanun anlamında sigortalı sayılması, sigortalının kazaya uğraması, sigortalının kaza sonucu bedensel veya ruhsal bir zarara uğraması ve kaza ile sigortalının uğradığı bedensel zarar arasında uygun nedensellik bağının bulunmasıdır (..., A./..., A.R./..., N.: Sosyal Güvenlik Hukuku, ... 2014, s. 417-432). 5510 sayılı Kanun'da ... kazası sayılan hâllerden (b) bendi dışında kazanın yapılan işle ilgisi aranmamaktadır. ... kazası kavramının kanunda bu şekilde geniş düzenlenmesinin sebebi sosyal güvenlik hakkının koruyucu kapsamının mümkün olduğunca genişletilmesinin amaçlanmasıdır (Süzek, S.: ... Hukuku (Genel Esaslar ve Bireysel ... Hukuku), ... 2015, s. 449). 30.06.2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı ... Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde ... kazası "...İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen özre uğratan olay..." şeklinde tanımlanmıştır. 22.04.2005 tarihi itibariyle ülkemizde de yürürlüğe giren 155 No'lu ... Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşmesinde işyeri “işçilerin, işleri nedeniyle gitmeleri veya bulunmaları gereken ve işverenin doğrudan veya dolaylı kontrolü altında bulunan bütün yerleri kapsar” şeklinde belirtilmiştir. ... organizasyonu kapsamında işçinin işinin yapıldığı yer ile işyerinde sayılan ve bağlı yer olarak değerlendirilen yatakhane, yemekhane gibi yerlere işveren tarafından gönderilmesi, işin yürütümü ile ilgili olduğu gibi işçi işverenin otoritesi altında olduğundan ve aynı gelip gidilen yer aynı ... organizasyonu kapsamında kaldığından, her iki yer arasında gelip gittiği süre içinde uğradığı kaza ... kazası sayılmalıdır. Kısaca böyle bir kaza işverenin dolaylı kontrolü altında meydana geldiğinden ... kazasıdır. İşverenin hakimiyet ve otoritesinin devam ettiği, başka bir anlatımla hakimiyet ve otoritenin devam ettiği yerde gerçekleşen ... kazasının ... organizasyonunun kapsamı içinde olduğunun kabulü sosyal güvenlik hukukunun koruyucu amacına hizmet edecektir. (Y. HGK. 25.11.2020 tarih ve 2016/(21)10-2569 E, 2020/956 K). Sigortalının görevle bir başka yere gönderilmesi, işyerinin bulunduğu yerleşim biriminin sınırları içinde olabileceği gibi, bir başka yer de olabilir. Her iki görevlendirmede de sigortalının işyerinden ayrıldığı andan, döndüğü ana kadar geçen zamanda ve geliş gidişi esnasında meydana gelecek olaylarda sigortalı zarara uğramış ise bu olay ... kazası sayılacaktır. Sigortalının bir başka yerde görevlendirilmesi söz konusu ise ve görevlendirme süresi mesai saati süresinden daha uzun ise, yalnızca işin gereği olarak bulunduğu yerlerde değil, normal bir insanın günlük hayatı ve hayatın doğal akışı içinde yaptığı işler ve bulunduğu yerler dolayısıyla meydana gelen olaylar da ... kazası sayılacaktır. Dosya içeriğine göre davalı şirketin sigortalı çalışanı olan ve davalı şirketin üyesi olduğu dava dışı ... ... Adamları Derneği tarafından düzenlen 2014-2015 Futbol ... için davalı şirketi temsil eden yetkili kişinin talimatı ile futbol sorumlusu belirlenerek futbol oynayabilen ve gönüllü olan işçiler tarafından oluşturulan “... 1949” adlı futbol takımı kurulduğu, işverenin talimatı ile kurulan bu takımda görev alan davacının 20.01.2015 tarihli müsabakada, halı sahada futbol oynarken sakatlandığı, meydana gelen kaza olayında, futbol takım kadrosunun davalı şirketçe görevlendirilen takım sorumlusu tarafından şirket çalışanları arasından oluşturulmuş olması, halı saha ve diğer giderlerin turnuvaya katılan şirketlerce ve dolayısıyla davalı şirketçe karşılanmış olması, davalı şirket çalışanlarının halı sahaya gidiş-gelişi için servis ve şoför tahsisinin davalı şirketçe sağlanmış olması karşısında, davalı şirketin ... organizasyonu içerisinde görevlendirildiği, bu nedenle 5510 sayılı Yasanın 13. maddesi birinci fıkrasının c bendi hükmünde belirtildiği şekilde “bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda” meydana gelen kaza olayının ... kazası olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Sonuç itibari ile ilk derece mahkemesinin kararın dayandığı deliller ile yukarda açıklanan yasal gerektirici nedenler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davalılardan ... ... ve Talaşlı İmalat Sanayi ve Ticaret Ltd.'den alınmasına, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08/06/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi
Yorumlar